HAMARKADA

Let’s just listen to the rain roll in

2012-01-23T08:17:00.000-08:00

KARRERA AMAITZEAN

2012-01-21T10:18:00.001-08:00

- Eta? Zer sentitzen duk karrera amaitzean?

- 18 urte betetzean sentitu nian antzeko zerbait... Ezer gutxi.

COLUCHE PRÉSIDENT, COLUCHE PRÉSIDENT!

2012-01-07T14:24:00.000-08:00

1. BIZITZA

1.1. Sarrera

“Franchement,je suis capable du meilleur comme du pire. Mais dans le pire, c´est moi lemeilleur”

1980ko urriaren 30–a, Parisko Gymasearetoa. Coluche pailazo frantses ezagunak prentsa politiko guztia batzartu du,hurrengo urteko hauteskunde presidentzialetarako bere hautagaitza aurkezteko:“Luzaroan abstenitu naiz, eta nire inguruko askok ere ez dute ezer bozkatzen. Eman diezaiogun bozka,beraz, politikoki ezer ez den bati.Ergeltzat hartzen gaituzte, eman diezaiogun bozka, bada, ergel bati!”

Pailazo bat Frantziako errepublikako presidentegai? Ze broma klase zenhori? Bere buruari egindako publizitate hutsa al zen? Zer zuen seriotik eta zerbromatik Coluche –n intentzioak? Egia esan, inor gutxi arduratu zen hasierabatean.

Hautagaitzak,ordea, pronostiko guztien aurka, izugarrizko arrakasta izan zuen: luze gabe etaespontaneoki, Frantzia osoan 300 “comité de soutien” (atxikimendu komite) sortuziren eta Le journal de dimanchekazeta ospetsuaren lehen inkestek boto intentzioaren % 16-a eman zioten. % 16-a!Bigarren itzulira pasatzeko aukerak zituela esan nahi zuen horrek…

Coluche, grandeur frantsesairrigarri utzi zuen begirunegabeko pailazoa; Coluche, Establishment-aren eta gizartefrantsesaren tabuak eta balore moral eta politikoak astindu zituen berbera. Liderrikgabekoen liderra, hedonista, konprometitua, bizizalea, ganberroa,zirikatzailea, umore frantsesaren gailurretako bat: Coluche!

1.2. Haurtzaroa eta lehen pausuak

“À un moment, je me suis dit : jepréfère être clochard que travailler. C´est à ce moment-là que j´ai pu devenirartiste”

Jatorri italiarrak zituen familia pobre bateanjaio zen Coluche, Paris hegoaldeko banlieubatean, argien hiria naziengandikaskatu eta lau hilabetera. Aita oso gazte zela hil zitzaion, eta amakbakar-bakarrik hezi behar izan zituen Coluche eta bere bi arrebak.

Ikasle txarra zen, diziplinagabea eta irakaslea xaxatu zalea. Kalean hezieta zaildutako mutila izanik, ez zen aginduak obeditu zale: soldaduskan,adibidez, denbora gehiago pasa zuen ziegan, arma eskuan patruilatzen baino.

Gertukoen laguntzarekin eta lan xumeekin (dendari, lore-saltzaile,kale-kantari…) irabazten zuenarekin egiten zuen aurrera: 1970. hamarkadan hasizen komiko lanetan Parisko music-hall eta antzerkietan eta 1974ean telebistanegin zuen “L´histoire d´un mec” bakarrizketakeman zion arrakasta.

1.3. Arrakasta eta zentsura

“Je ne suis pas un nouveauriche, je suis un ancien pauvre”

Hortik aurrera, espektakulu etabakarrizketa ugari lotu zituen bata bestearen atzetik, bai antzerkian eta baitelebistan. Zinerako ere komedia arrakastatsu ugari grabatu zituen 70. hamarkadan.Era honetan, urte gutxi batzuen buruan, frantziar guztien ezagun eta askorenkuttun bilakatu zen Coluche.

1978ko apirilaren 24a eta 1979koekainaren 24a bitartean, Robert Willar eta Gérard Lanvin-ekin batera, On n'est pas là pour se faire engueuler saioganberro eta arrakastatsua zuzendu zuen Europe1 irratian, baina bere tonuprobokatzailea zela-eta irratsaiotik bota egin zuten. Aldi berean, arratsaldero-arratsaldero Paris-koGymnase antzokian aritzen zen, izugarrizko arrakastarekin gainera. Eguna joaneta eguna etorri, antzokia beti betetzen zuen.

Europe 1 irratitik bota ondoren, Monakoko errege-etxearenazen RMC irratian ere berdin-berdina pasa zitzaion. Oraingoan hamabi egun soilikiraun zituen: printze-printzesei ez omen zitzaien asko gustatu bere umorea... Leku guztietatik kaleratzen zutela ikusita, Coluche eta bere lagunei hauteskunde presidentzialetara aurkeztea okurritu zitzaien, hori baitzen, euren iritziz, askatasunez hitz egiteko geratzen zitzaien aukera bakarra...

1.4. Nolakoa zen Frantzia1981. urtean?

“L´irrespect se perdre. Jesuis là pour le rétablir”

Espektro politikoa oraindik 68ko maiatzekoerrebolten biharamunean zegoen; artistek, garai bateko sinbolismoa alde baterautzi eta gordintasuna besarkatu zuten; chançonfrançais –a atzean utzi eta musikariek reagge–ari, rock´n´roll gogorrari eta punk –ariegin zioten leku; txupa beltzek, jeans estuek, ile tindatuak, gandorrak,makillaje ilunak eta droga gogorrek itzelezko zabalkundea izan zutengazteriaren artean; eta, 80. hamarkadako Birmoldatze Industrial basatiarenatarian, II. Mundu Gerratik ordura arteko langabezia tasa handienak ezagutuzituen langileria frantsesak.

Politikariek, bitartean, oraindik IV. Errepublika amaierako molde eta ideiekin,gizarteari entzungor egiten zieten. Hautagaiei erreparatu besterik ez dagohorretarako: François Mitterrand (PS), Valéry Giscard d'Estaing (UDF), JacquesChirac (RPR) eta Georges Marchais (PC) eskola zaharreko politikariak ziren,laurak gizonak, laurak 50 urtetik gorakoak; gizartearen kezka eta politikariendiskurtsoaren arteko sima nabarmenki zen handia.

1.5. 1981eko hauteskunde presidentzialak

“Coluche, le seul candidatqui n´a pas de raison de mentir”

Hara-Kiri eta Charlie Hebdo aldizkari satirikoek lagunduta, 1980. urtearen amaieraaldera Coluche –k presidentzialetarako hautagaitza plazaratu zuen. Broma bat alzen? Edota agintean zegoen eskuinari egindako azken probokazioa? Edota propagandahutsa, agian? Edonola ere, arrakasta ustekabekoa eta erabatekoa izan zen, eta, leheninkesten emaitzak ikusita, ezker zein eskuineko politikarien kezka ez zenmakala. Izan ere, Coluche-n programa politikoa zinez zen eroa: lanik ez,dirurik ez, ezkontzarik ez, droga guztien legalizazioa, eskolarik ez. Berediskurtsoa, hala ere, ezkerretik nabarmen gertuago zegoen: kezka sozialakzituen, gaztetan pobrezia ezagutu zuen eta berdintasunaren aldekoa zen. Horrezgain, oso libertarioa ere bazen: konformismoaz, burgesiaz eta estatuaz barreegitea zen helburua. Oinarrian, bere programak umorea erabiliz garaiko politikamoldeen eta ordezkaritzaren krisia azaleratu nahi izan zuen. Berari ereharrigarria iruditzen zitzaion arren, jarraitzaile ugari izan zituen, eta punta-puntakointelektualen babesa jaso zuen.

Gymnase-ko arratsalderokoespektakuluan, bere jarraitzaile eta ikuslez aretoa mukuru betetzen zuen: “Je suis le seul candidat à faire sallecomble en faisant payer ceux qui viennent m'écouter” (aretoa mukurubetetzen duen eta datozenei sarrera ordainarazten dien hautagai bakarra naiz).

Kanpaina aurrerajoan ahala, ordea, oztopoak handitzen joan ziren: presioak, eskuin muturrekotaldeen heriotza mehatxuak, polizia sekretuaren galdeketak… Horrez gain, aurrezoso gutxitan eman den zentsura jasan zuen: kanpaina gerturatu ahala, prentsan ezzen berari buruzko artikulu bakar bat ere atera eta, harrigarriagoa gertadaitekeena, telebista publikoak bere sketchbat zentsuratu zuen. Hori gutxi balitz, gainera, presidentzialetarako hautagaiofizial izateko lortu beharreko 500 firmak ezin izan zituen lortu: partidunagusietako politikoek ate guztiak itxi zizkioten.

Gauzak horrela, 1981eko apirilaren 7an erretiratzea erabakitzen zuen Coluche-k.Hala ere, kanpainako slogan (“Vos parentssont des cons. n´acceptez pas l´hérédité!” –zuen gurasoak inutilak dira; ezezazue oinordekotza onartu!–) eta kartel ugari betirako geratu dira frantziar herriarenmemorian, batez ere hasierako manifestua:

1.6. Kanpaina amaitu ondorengo zurrunbiloa eta Restaurants du Cœur-en ideia

Presio, mehatxu eta zentsurarengatikkanpaina amaitutzat eman ostean, Coluche hustuta sentitu zen. Hustuta etabakarrik, pertsonalki ere kolpe gogorrak jaso baitzituen: bere emazteakdibortzioa eskatu zion, bere lagun minenak bere buruaz beste egin zuen eta Coluche,etsipenak jota, heroinaren zulo beltzean erori zen. Pare bat urte antzokietatikurrun igaro ostean, drogak alde batera utzi eta bere alderdirik ilunenaazaleratzen zuen Tchao Pantin filmatuzuen. Aktore onenaren Cesar saria jaso zuen.

Film eder honek berekarrera bultzaberritu zuen, eta areto eta antzerkietara itzuli zen Coluche. Biziberrituta,Europe 1 irratian hartu zuten berriro, eta berriz ere zorrotz eta umoretsu ekinzion lanari.

Oraingoan, gainera, ideia apartaaurrera eramaten jakin zuen: “Restaurants du coeur” izeneko katea bultzatu nahiizan zuen irratitik bertatik, Frantziako pobreenek debalde non jan izanzezaten. Bere talentuaz eta ospeaz baliatuz, artista, politiko eta kaleko jendenormala mobilizatzea lortu zuen, sare bat osatu eta jatetxeak bata bestearenatzetik irekitzeko dirua lortzeko. Elkarte hau oraindik ere martxan da:adibidez, 2009-2010ean 109 milioi otordu zerbitzatu zituzten Frantzian.

1.7. Bat-bateko heriotza

“Si on est touché soi-mêmepar la mort, on a intérêt à en rire ; et si on n´est pas touché, on n´apas de raison de ne pas en rire”

Coluche oso motorzalea zen, eta,zoritxarrez, Cannes inguruan motoan zihoala kamioi batek harrapatuta hil zen.Bere heriotzak Frantzia osoa inarrosi zuen goitik behera. Bere hilkutxa lagunmoteroek eramaten zutela, heroi nazionalen antzera esan zioten agur.

2. LIDERRIK GABEKOEN LIDERRA

Anglosaxoientzat Charlot zena bihurtu zen Coluche frankofonoentzat (imajinaal dezakezue Charles Chaplin Franklin D. Roosevelt-en aurka lehiatzen E.E.B.B.-takopresidente izateko?), baina bere-berea zuen ukitu axolagabeago, batzuetannihilista, lotsagabeago, ganberro eta nabarmen groseroagoarekin.

Bere hautagaitzarekin, Coluche-k hauteskundez hauteskunde abstentzioaren portzentajeakazaleratzen zuen politikaren eta ordezkaritzaren krisia agerian utzi zuen. Botereakez zuen inolaz ere erakartzen, boterearen kritikak baizik. Horrela, era bateraedo bestera, ahotsik ez zutenen edota ordezkaritzarik ez zutenen ordezkaribilakatu zen. Berak zioen eran, minoritateak banan bana batzen badira, azkeneangehiengoa osatzen da.

Jendearengana iristen jakin zuen, horretan aparta zen, eta –askoz erezailagoa dena– umorea erabiliz gainera. Bere inguruko jendea sakon ezagutzenzuen, eta, txantxa eta irriekin giro ona sortuz, bere taldea helburu batlortzeko lanean jartzeko kapaz zen. Arrisku asko hartu zituen bere gain (oroitdezagun bai polizia eta bai eskuin muturreko taldeak uneoro jazartzen zutela)eta inguruko guztiei motibazio positiboa kutsatzen jakin zuen.

Hitza hartu nahi izan zuen ezaguna eta estimatua zelako, eta horrela ez zuteneiemateko.

Zaila da zehazki zer zuen esatea, baina komunikatzen eta bestearen lekuan jartzenoso ona zen eta, imajinatu, Restaurants du coeur bezalako sare oso bat sortzekogai izan zen. Ez zen politiko bat, ez zen enpresari bat, ez zen doktore bat… pailazobat zen! Egon den onenetako bat, hori bai. Baina pailazo bat, azken finean. Etahala ere, milaka eta milaka jende konbentzitzen eta bere helburuak lortzekokolaboratzen jartzen jakin zuen.

Honegatik guztiagatik, nahiz eta bere irudi eta izaerak inolako sailkatzeposiblerik onartu ez, Coluche lidergo parte-hartzaile baten eredu delairuditzen zait. Bere hautagaitzaren eta, era orokorrago batean, bizitzarenardatza sormena, umorea eta konpromiso soziala izan ziren. Bazekien lanabesteen esku uzten, eta bera inguratzen zuen taldea sortzaile independentezosatua zegoen. 1981eko kanpainan zehar, bere Parisko etxea sormenaren,parte-hartzearen, festaren, motibazioaren, ilusioaren, eromenaren eta satirarenerdigune zen. Coluche barrearen eta konfiantzaren pertsonifikazioa zen, etainork gutxik egiten dakiena lortu zuen: herrialde oso baten arima barrez lehertzen,negarrez eta dantzan, hirurak batera, jartzea.

DON'T TALK TO ME

2012-01-04T13:24:00.001-08:00

AZKENALDIKO IRAKURKETA BATZUK ZERRENDATZEARREN

2011-12-06T07:02:00.001-08:00

Izenburuerromantikoa du lehenak, Galerna,Iratxe Esnaolaren opera primak. S.S. inizial iluneko hiri turistiko bateangirotzen da, eta bost pertsonaia nagusi dituela iruditzen zait: itsasertzeko hotelbatean ostatu dauden Nora eta Sebastian Bechener senar-emazte atzerritarrak,Norataz maitemindutako hoteleko nagusia, Sebastianekin affaire bat duen hotleko nagusi honen alaba eta, dudarik gabe, eguraldia. Bai,eguraldia: turista guztiak abuztuko azken egun sargoriei amaiera emango diengalernaren zain baitaude, eta, era batera edo bestera, galernan lehertzen denbero sarkor horrek osatzen baitu liburuko musika. Eta pertsonaiek, askotan,musika horren baitan, bere erritmora, dantzan egiten duten panpinak dirudite…

Krisikonstantean dauden elementuek (bikoteak, burgesiak eta, era orokorrago batean,gizarte paternalistaren baloreek) osatzen dute nouvelle honen hezurdura; krisiandauden baina, era berean, hain barneratuta dauzkagun elementu horiekpertsonaiengan sortzen duten talka da, muinean, istorioaren motorra. Eta eremuhorretan bereziki, idazleak oso gutxirekin asko ematen jakin du: Bechenersenar-emazteen banaketa eta Noraren emantzipazioa, gizona eta hoteleko alabaren erlazio post-mirandetarra (galernaren leherketarekinHaur Besoetakoaren eran amaituko zela iruditu zaidana…) eta hoteleko nagusiakNoraganako sentitzen duen erakarpenaren "drama", maitasunez mozorrotu nahi duen erakarpensuizida. Ukitu esperpentiko eta tragikoak dituen nahasketa, zinez.

Hezurdura horren adar batzuetan egon daitekeela iruditzenzait istorioaren ahulune gutxietako bat. Izan ere, Nora izan ezik (nireiritziz, gehien nagusitzen den pertsonaia), gainontzeko pertsonaiak unebatzuetan gertu baitaude karikaturatik, bereziki gizonak. Eta efektu haubilatua denik ez dut ukatuko, baina eskua pixka bat joan egiten zaionaren sentsazioaeduki dut batzuetan: gizonak zeharo matxista, penagarri eta errukigarriakiruditu zaizkit.

Halaere, orokorrean, harro egoteko moduko estreinaldia izan da Esnaolarena, nobelalabur batek behar duena biltzen jakin baitu: soiltasuna, kritika askatzailea,zorroztasuna eta intentsitatea.

Galerna, aurreikusitako enbataren leherketarekinamaitzen den creccendoa; Galerna, ongierabakitako kontentzio ariketa.

Biga: ezetzarenidazleak, Enrique Vila-Matasen Bartleby ycompañía liburuaren bidez (azaleko argazki aparta duena bide batez, ispilu bat iruditzen zait, ezin dut burutik kendu). Ezetzaren idazleen Wikipediako artikulu oso bat iruditu zait, alde batetik bestera salto eta klik eginez irakurtzen baita.

Gure inguruan eragin handia izan duen liburuadudarik gabe: irakurle txokoetan Walser-en obrari edota Kafkaren egunerokoari,adibidez, liburu honek eman dion bultzada esanguratsua izan da. Violet Desvarié, Rulfo edota Melvillen erabaki eta bizitzak dira nire kuttunenak,baina ez idazteko arrazoien bila dabilen irakurlerentzat –halakorik bada-ezintasuna, frakasoa edota, simplemente, ezetza (ne travaillez jamais) biltzen dituen ezinbesteko liburua.

Higa: Balkanetakogerra (BBC-ren The Death of Yugoslaviadokumental apartaren bitartez) eta Emir Kusturica. Bere filmak (Ijitoen garaia, Underground eta Katu beltza,katu zuria –baina inolaz ere ez, eta kontuz ibili, inolaz ere ez La vida es un milagro; azken hau ezezazue ikusi, buuuu, inolaz ere ez-), eta bere The no Smoking Orchestraren etaGora Bregovic-en musika, nola ez:

Laga:Aita Donostia eta bere Preludios Vascos. Demasié! (lagunek jada harrika egindidate, otoi irakurle, erruki!).

Boga:komikiak. Komikiak, komikiak eta komikiak. Komikiak! Bai! Arrasatekoliburutegiko bilduma apartari errepaso ederra ematen ari natzaio. XX. mendehasierako literatura dinamitatu eta berritu zuten bi idazleen ingurukokomikiekin hasi nintzen: lehenak Joyce-ren bizitza du ardatz (Dublinés), eta bigarrenakKafkaren obra (Kafka for beginners). Biak ala biak oso gomendagarriak dira idazle horien bizitza etalanari buruz lagunen aurrean pare bat anekdota bota nahi dituenarentzat.

ArtSpiegelman-en Maus da, segur aski, irakurritakoen artean ederrena.Karakterizazioan, sakontasunean eta tratamenduan, primerakoa. Istorio onena,gogorrena eta hobekien kontatua duena. Ziur naiz ezagutzen duzuela, liburu-dendetan-etaikusita: Maus-en juduak saguak dira, alemanak katuak, amerikarrak txakurrak,poloniarrak zerriak, frantsesak igelak… Komikigilearen aitaren bizitza duardatz liburuak, II. Mundu Gerran nazien hatzaparretatik behin eta berriz nolaihes egin zuen kontatzen du. Hala ere, liburuak badu, paraleloan, beste ardatzbat, seme komikigilearen eta aitaren arteko erlazioa kontatzen duena alegia,gerrari buruzko elkarrizketen artean nahasten dena. Mundu oso bat sortu du ArtSpiegelman-ek, larunbat gauean ere, kaletik itzuleran, besarkatu nahi duzunmundua; nekeak, loak edota goseak gaindi dezakeen mundu bat.

Eta bukatzeko: Lavie secrète des jeunes II, asko gustatu zaidan komiki-liburu bat, Charlie Hebdo-ko kolaboratzaile RiafSattouf-ena. Orrialde bakoitzean, zortzi bineta eskasetan, Parisko metroanedota kaleetan lapurtutako eszenak ekartzen dizkigu, edozein tesisoziologikoren pisu bera duen gaur egungo gazte frantsesen erradiografiaburutuz. Batez ere, eszena askoren gordintasuna da gustatu zaidana, hitzekaskotan gordetzen duten biolentzia eta eguneroko bizitzaren baitan lehertzendiren elkarrizketa irrazionalak nola azaleratzen dituen, eta mosaiko zabalhonen bidez orokorrean uste dut biltzen jakin izan duela nolabaiteko garaikogazte paristarren espiritua, horrelakorik baldin bada.

P.d.: komiki-liburu honen bidez egindako deskubrimentubat ere ezin utzi aipatu gabe, Cizia Zykë abenturazale eta idazlearena. 80.Hamarkadan “Urrea” izeneko liburua atera zuenetik ezaguna dena, SudamerikaAfrika, Asia, Australia eta munduko mila txoko zeharkatu dituen XIX. mendekoesploratzaileen azken katebegia… Hemen duzue “Apostrophes”-en egin ziotenelkarrizketa.

P.d.(3): datozenak ere ez dira nolanahikoak. Durangokouztan dudarik gabe gailenduko diren Harkaitz Cano, Koldo Izagirre eta MikelAntzaren obrak –ordena horretantxe, nire intuizioaren arabera…- eta XabierMontoiaren disko berria. Eta Shakespeare-ren tragediak, eta On Kixoterenabenturak; denbora nolabait kontsumitu beharra dago, eta azterketen urtarrilabeldurgarriki gerturatzen ari den heinean, are gehiago! Ondo ibili!

RADIO CLASH-EN GAUR… (VII)

2011-11-28T07:31:00.001-08:00

Gabonentzule!

Ondodakit saio hau entzuten duen oro oraindik gerria mugitzeko sasoian dagoela…

Altxa,bada! Altxa bateriaren kolpearekin batera. Zer egiten duzu oraindik aulkianeserita? Altxa, altxa, altxa!

Altxa! Izan ere, uhinen bestaldeandagoen zure lagun honek, belarrira hitz egiten dizun honek, dantzaragonbidatzen zaituen honek, beti bezala, betiko orduan, rock´n´roll onenaeskaintzen dizun berberak ere, horixe egingo baitu berehala.

Altxa eta astindu gerri hori, hasida-eta gaurko saioa! Zuretzat,entzule, Little green bag! Dantza,dantza, dantza!

RADIO CLASH-EN GAUR… (VI)

2011-11-07T00:17:00.000-08:00

Gabonentzule!

Berriz ere irratia entzuten harrapatu haut...

Zoriontsuak,eguraldi zatar honekin, etxeko aterpean zaudetenak, prekupazioak leihoarenbestaldean bustitzen ikusten dituzuenak!

Nirebesarkada lanean zaudetenentzako da, edota barku bihurtu berri den autoaneurijasa zeharkatzen duten marinel ausartentzat.

Bai, itzuli naiz! Uhinen bestaldeko laguna nauzu,belarrira hitz egingo dizuna, dantzara gonbidatuko zaituena. Beti bezala,betiko orduan, rock´n´roll onenarekin.

Gaur, saioarekin hasteko, zuretzat entzule, TheFleshtones-en Up-Front maketatik hartutako kanta bat aukeratu dut, Theme from “The Vindicators”.

Egurrakitar horri! Yeaah! Yeaah! Ongietorri!

DE CARALLO!

2011-11-04T01:29:00.000-07:00

Azken asteburuan hasi eta bukairakurri nuen liburu baten inguruan idatziko dut gaur, Manuel Jabois galegoaren“Irse a Madrid”: hilabete dezente pasa ditut liburu batekin hainbeste barreegin gabe!

Tipoa makina da, eta zeharoidazkera arina du: kalekoa, bizia, gaztea. LiburuakEl Progreso eta Diario de Pontevedra–n 2009 eta 2011 bitartean argitaratutako artikuluak biltzen ditu gehienbat,eta Kiko Amaten blogari esker izan nuen haren berri.

Eguneroko bizitzako penak, ridikuluapoteosikoak eta hanka-sartzeak umorez janzten dituen autore baten bilazabiltzala? Hemen daukazu behar duzun dosia. Barrabaskeri adoleszente, malabarismoetiliko eta parranda heroikoenfaltarik ere ez duzu izango... On egin!

RADIO CLASH-EN GAUR… (V)

2011-11-02T14:38:00.000-07:00

Gabon entzule!

Iheseandauden horientzat guztientzat. Kartzela, aberria, familia, eskola, lagunak,bikotea edota lana betirako uztea erabaki eta lortu zuten horientzatguztientzat.

Etxekoatea kaleko aldetik itxi eta euritara maleta batekin atera ziren horientzat,berriro ez itzultzeko asmo irmoarekin. Seme-alabak, haueklotan zeuden bitartean, muxu emanda agurtu zituenarentzako.

Zuretzat, entzule. Oroit ezazu: betiizango duzu lagun bat, hemen, uhinen bestaldean, belarrira hitz egingo dizuna,dantzara gonbidatuko zaituena. Betibezala, betiko orduan, rock´n´roll onenarekin.

Zuretzat, saioarekin hasteko, Del Shannon-en Runaway! Eutsi gogor eta ongi etorri!

READING AND WRITING (XVIII): MIGUEL DE CERVANTES

2011-11-02T14:32:00.000-07:00

Miguel de Cervantes irakurtzen:

Miguel de Cervantes idazten:

RADIO CLASH-EN GAUR… (IV)

2011-10-26T00:14:00.000-07:00

Gabonentzule!

Askazaitez!

Nagusia putakume galanta dela?

Egiten duzuna ez zaizula bateregustatzen?

Lankideak, lagunak baino, zakur amorratuak direla?

Kokoterainozaudela goizeko seietan jaiki beharraz?

Txo, harritzekoa kontrakoalitzateke! Aska zaitez, utzi lana, utzizazu derrepentean!

Eta jakinzazu: beti izango duzulagun bat, hemen, uhinen bestaldean, belarrira hitz egingo dizuna, dantzaragonbidatuko zaituena. Betibezala, betiko orduan, rock´n´roll onenarekin.

Gaur,saioarekin hasteko, zuretzat entzule, Lee Dorsey-en Working on a coalmine! Animo eta ongi etorri!

RADIO CLASH-EN GAUR… (III)

2011-10-22T04:07:00.000-07:00

Gabonentzule!

Nork ez du oroitzen umeetako udagarai hura? Bueltatzeko ordua iristen zeneko momentua, adibidez. Hori izatenzen gogorrena: nebarrebekin gurasoek topera kargatu zuten autoaren atzealdeansartzen zinenean eta aitak autoa arrankatzen zuenean. Baina gogoratzen, eserlekuanbelauniko jarrita atzera begiratzen zenuenean, udalagun guztiak autoarenatzetik agur esaten nola egiten zuten korri eta garrasi, aitak abiaduraazkartzea beste erremediorik ez zuen arte?

Bai, bai, bai! Hemen nauzu gaur ere,uhinen bestaldean, studioan, bakarrik; belarrira hitz egingo dizun hori naiz,dantzara gonbidatuko zaituena. Beti bezala, betiko orduan, rock´n´rollonenarekin.

Asmatuko zenuen agian: hondartzakomutil horiek, The Beach Boys-ek, zabalduko dute gaurko saioa: zuretzat,entzule, zuzen-zuzenean, All summer long!Ongi etorri!

RADIO CLASH (II)

2011-10-20T02:27:00.001-07:00

Gabon entzule!

Maite zenuen horrek laga zintuela?

Ateari izugarrizko danbatekoa emandaalde egin zuela?

Zure telefono deiei ez die jaramonik egiten; badakit,ulertzen dut. Baina nork esan du galduta dagoenik dena? Ez dagoela zereginik?

Bai zera! Jakinzazu: beti izango duzu lagun bat, hemen,uhinen bestaldean, belarrira hitz egingo dizuna, dantzara gonbidatuko zaituena.Beti bezala, betiko orduan, rock´n´roll onenarekin.

Eta gaur, hasteko, umore beltz dositxiki bat emango diegu bihotza mila zatitan duten horiei, ezta? Ea zer deritzozuen Buddy Holly-ren maisulan honi. Zuretzat entzule, saioarekin hasteko, That´ll be the day! Astindu gerri hori! Ongi etorri!

RADIO CLASH (I)

2011-10-19T00:49:00.000-07:00

Gabon entzule!

Etxeanbakarrik harrapatu al zaitugu, isiltasuna pisuegia egiten zitzaizun momentuhorietako batean?

Ohea hotzegia suertatzen zaizulako ote?

Maite zaituztenak urrutiegi dituzulako,agian?

Ba jakinzazu: beti izango duzu lagunbat, hemen, uhinen bestaldean, belarrira hitz egingo dizuna, dantzaragonbidatuko zaituena. Betibezala, betiko orduan, rock´n´rollonenarekin.

Gaur,saioarekin hasteko, zuretzat entzule, Flash Cadillac & The ContinentalKids-en At the top!

C´mon,let´s go to the hop! Ongi etorri!

ZER DAUKA PHIILP ROTH-EK BESTEK EZ DUTENIK?

2011-10-13T02:43:00.001-07:00

Zerdauka Philip Roth-ek bestek ez dutenik?

Esperantzaarrastorik gabe, bizitza den bezala, bere pertsonaien barne-amildegiadeskribatzen maisu delako gustatzen zait hainbeste? Puskatutako ametsak,denbora luzez sinistu genituen gezur horiek, irakurlearen aurrean gordinagertzen dituelako, agian? Pasioaren, sufrimenduaren eta gure erabakiakgidatzen dituzten barne-mekanismo horien muinera, azkeneraino, eramatengaituelako bere idazkerak?

Hausnarketa labur eta merke bat

2011-10-02T03:46:00.001-07:00

Noiz galdu genuen iparra?

Noiz pasa ginen berbenako lehen lerroan izerditan kantatueta dantzatzetik bestaldera, txoznetara, basoa eskuan eta ukalondoa barranizatera? Noiztik iruditzen zaizkit gazteegiak Eroski sarreran likorez etavodkaz betetako botilekin ikusten ditudan horiek? Noiz bihurtu ziren Sarri, sarri edota Aprieta el gatillo, askatasun eta errebeldia kantu apartak, iganderokomezako errepika aspergarri? Nolatanmakurtzen ote gara gu ere bizitzaren legealdaezin horietara “kale eta taberna guztiak ume mukizuz beteak zeudek”erako esaldiekin? Eta, batez ere, noiztik eta zergatik dira hain zurrun, atzeraezin, kristau, garrantzitsu, kontserbadore eta serioakbikoteen arteko erlazioak?

BERLIN EDOTA ANTI-DONOSTIA: HAS ETA BUKA IDATZITAKO KRONIKA LABURRA

2011-09-02T03:04:00.000-07:00

Hasteko: internetik gabe pasatako hilabete bat izan da, erre gabe pasatakoaren pareko zerbait.

Ikusi dudan gogorrena? Ba seguraski metroko eskale eta alkoholikoak. Izugarrizko kiratsa dute askok, zapata puskatuak, hanka puztuak, gorputz minberatuak, gangrenak, duten guztia plastikozko poltsa batean gordeta asko eta asko arrasataka ibiltzen dira, eta hitz totelka eta zeharo galduta, askotan bakarrik hizketan eta burua tente mantentzeko indarrik gabe. Oroitzen naiz metron pertsonaz osatutako ibai horietako batean nindoala, lurrean hilik/lo zegoen eskale bat, arroka bat balitz bezala, nola inguratu zuen korronteak. Inork ez zuen atzera begiratu. Inor ez zen gelditu, eskalea hilik edo lo zegoen egiaztatzeko. Bistan da, ni ere ez. Metroan usu baldin bazabiltza, azkenean eskale horiek bistaz behintzat ezagutzera iristen zara, beti dira berberak. Horrek oraindik gogorrago egiten du dena.

Bestalde, Berlinek ez du Donostiarekin zerikusi handirik:

- Poliziak polizia izaten jarraitzen du, baina askoz ere adeitsuagoa da, blastakoan ez hain autoritarioa eta prepotentea.

- Nahiz eta aspaldidanik aldatzen ari den, Tiergarten-en 62 metro karratuko apartamentu bat 70000€tan dago. Bestalde, alokairuaren prezioa Arrasatekoaren parekoa da.

- Donostian baino askoz ere jende ezkertiar gehiago dagoela iruditu zait.

- Gauak, orokorrean, ez du zerikusirik.

- Musika. Donostian badakizu taberna horretatik ez zarela aterako Barricada-ren kantaren bat entzun gabe, edota beste horretatik Shakira edota Ryana entzun gabe.

- Jendea irekiagoa iruditu zait. Errazagoa balitz bezala jendea ezagutzea, lasai hitz egitea.

- Sexualki askoz ere askeagoa da.

- Historikoki eta kulturalki, badirudi Berlinek ez duela amaierarik.

- Parkeak eta eremu zabalak, eta eguraldi ona egiten duenean parkeak inbaditzen dituzten hiritarrak, beti kantatzen, dantzatzen, frisbyarekin jolasean, trapitxeatzen, musika entzuten, lasai hitz egiten, barbakoak egiten, erretzen.

- Askoz ere hiri gazteagoa da Berlin

- Falafelak, hain ezagunak egiten ez zitzaizkidan edariak (Jägermeisterra, Matea freskagarri eran), Kebap-ak, pizzak, lasaignak, zopa vietnamitak… eta dena merke-merke.

- Bizikletan alde batetik bestera ibiltzeko aukera paregabe hori.

- Trafiko urria eta gidarien errespetua.

- Zerbezaren prezioa, eta kalean, metroan, edonon edateko askatasuna.

- Bai ordutegi aldetik, bai zerbitzu aldetik, garraio publikoa paregabea da.

- Hiriaren kontzepzioa eta lehentasunak erabat ezberdinak dira.

Hori bai: xirimiriak atergabe gaztigatzen zaituen egun lainotsu eta bakarti horietan, Berlin ez da batere samurra. Putzuz betetako hiri bat bihurtzen da, bakardadearen neurrira egina. Mundu guztia etxe barruan babesten da. Horietako egunak bata bestearen atzetik lotzen direnean eta eguzki printz bakar bat ere sumatzen ez denean, etsipen sentsazioa nabarmen larritzen da. Sasoi horiek pasatzeko, liburu, pelikula eta lagun onak beharrezkoak dira. Donostiak ere badu puntu hori, baina Berlinen estetikak askoz ere gehiago barneratzen zaitu dinamika depresiboan.

Gauza kuriosoren bat? Supermerkatuan punky bat, Axe-ren edo Rexona-ren artean ezin erabaki.

Eta kitto, gaurkoz nahikoa.

UME GAIZTUAK - ENTZUIDAN

2011-07-20T23:20:00.000-07:00

Arrasateri gorazarrez transkibatutako kanta, Ume Gaiztuak-en Entzuidan. Debilidadea sentitzen dut kanpotik makar itxura eman nahi baina barrutik on puskak eta zeharo samurrak diren taldeen aurrean...

Gaur goizean gosaltzerakoan

Kafesnea erori zait

Pakete bi tabako hartu ditut

Ta eguerdirako erre dut bat

Gauzak ez dijoaz ondo (Ez horixe!)

Nekatzen hasia naiz (Orain!)

Dirurik ez zaitu gelditzen (Badakizu!)

Ta zu nun sartu zara (Neska!)

Tabernatik irtetzerakoan

Txakurrak gaizki begiratu nau

Kotxeak ez dit nahi arrankatu

Ta etxeko giltza zait galdu

Gauzak ez dijoaz ondo (Ez horixe!)

Nekatzen hasia naiz (Orain!)

Dirurik ez zaitu gelditzen (Badakizu!)

Ta zu nun sartu zara (Neska!)

Kale eskinan ikusi zaitut

Lagunekin berriketan

Isilean hurbildu ta lau gauza

Esan dizkizut benetan

Gauzak hobeto dijoaz (Bai horixe!)

Ulertzen hasia naiz (Orain!)

Nire ondoan behar zaitut (Badakizu!)

Nirekin etorri haiz

SURF RIDER

2011-07-20T00:30:00.000-07:00

Jo, Pulp fiction eta Casino -ko BSOak entzun eta entzun, CD playerra ezin itzali nabilela...

ITZULPEN KASKAR BAT: BAUDELAIRE ETA KATUAK

2011-07-20T00:25:00.000-07:00

XXXIII. KATUA

Etzan, ene katu eder, ene bihotz amorosean;

Eutsi zure hankako erpeak,

Eta utzidazu hondoratzen zure begi ederretan

Metalez eta agataz nahastuetan

Nire hatzek laztantzen dutenean nare

Zure burua eta zure bizkar malgua,

Eta nire eskua plazerez horditzean

Zure gorputz elektrikoaren ukituan

Nire emakumea espirituan dakusat. Bere soak,

Zureak bezala, piztia gozo

Sakon eta hotz, du arraitzen eta kolpatzen bailitzan dardoa

Eta, burutik oinetaraino,

Aire sotil bat, perfume arriskutsua

Igeri dabil bere gorputz beltzaranaren inguruan.

Charles Baudelaire, Les fleurs du mal (Spleen et idéal)

ORIGINALA

Viens, mon beau chat, sur mon coeur amoureux;
Retiens les griffes de ta patte,
Et laisse-moi plonger dans tes beaux yeux,
Mêlés de métal et d'agate.

Lorsque mes doigts caressent à loisir
Ta tête et ton dos élastique,
Et que ma main s'enivre du plaisir
De palper ton corps électrique,

Je vois ma femme en esprit. Son regard,
Comme le tien, aimable bête,
Profond et froid, coupe et fend comme un dard,

Et, des pieds jusques à la tête,
Un air subtil, un dangereux parfum,
Nagent autour de son corps brun.

Sonic Youth - Pink Steam

2011-07-18T23:44:00.000-07:00

AIPUAK

2011-07-18T23:20:00.000-07:00

Pare bat aipu ama gazteentzat:

Elles sont bêtes ces femmes qui veulent un bébé. Elles sont bêtes.

À peine savent-elles qu'elles sont enceintes qu'immédiatement elles ouvrent grand les vannes : de l'amour, de l'amour, de l'amour.

Elles ne les refermeront plus jamais après.

Elles sont bêtes.

Anna Gavalda, I.I.G.

- Merde, mais qu´est-ce que vous avez toutes? Dès qu´on est bien avec vous, il faut absolument que vous parliez de bébés! Au lieu de répondre a la question «pourquoi vivre?», vous préférez reproduire le problème!

Octave, dans « 99 francs » de Frédéric Beigbeder

THE BAND - THE WEIGHT

2011-07-15T01:04:00.000-07:00

Burges punttuko nire artikulu sasi-erreakzionarioak borobiltze aldera... The Band!

Asteburu lasai baten atarian, umetako klasiko bat:

CE QUE J´AI VU ET ÉPROUVÉ DANS LA MANIFESTATION JEUDI DERNIER

2011-07-14T23:24:00.000-07:00

Début: 12:13

Date: 07/05/2011

Je dois l´admettre: je ne suis pas un habitué des manifestations. Je déteste applaudir quand tout le monde applaudit et je ne me sens pas du tout confortable quand j´ai a coté un individu qui ne fait que crier. Cela me rappelle les dames âgées qui hurlaient –au lieu de chanter- à l´église, à l´époque où je croyais en Dieu comme je croyais à Olentzero. Est-ce qu´elles chantaient si fort pour que Dieux les entende? Voulaient-elles montrer à tout le reste leur foi admirable? Ou c´était, peut-être, une geste solidaire envers le prêtre, pour que la messe fut encore plus spectaculaire?

Aucune idée. Bref: j´y suis allé, mais toujours en me souvenant d´un de mes faibles principes: ne faites pas quelque chose aidé par la protection et l´anonymat d´une foule que vous ne feriez point seul.

Il y avait en jeu, et je ne me sens pas du tout snob en le disant, le futur et les bases d´une société démocratique et l´avenir du cessez-le-feu et le processus de paix ouvert naguère, ni plus ni moins. L´occasion le méritait, et j´ai laissé de côté mes craintes «manifestophobiques» pour accompagner mes colocataires et amis de l´université en ce qui fut une jolie et nombreuse promenade dans les rues de Bilbo. Je me disais: si je ne me manifeste cette fois, sur quel sujet pourrais-je alléguer désormais? Sur la mauvaise programmation télévisée? Sur le match du Real Sociedad et Barcelone?

On est partis de la «Plaza del Sagrado Corazón» et, pas à pas, on est arrivés jusqu´à «El Arenal», où on a vu des concerts et des spectacles pendant qu´on mangeait des sandwichs et attendait la nouvelle qui devait arriver avant minuit de Madrid.

Entre-temps, on a traversé l´hôtel Carlton –où l´Eusko Jaurlaritza s´est réfugié pendant la guerre civile- et on a longé la Banque Santander et le centre comercial El Corte Inglés aux cris de «Independentzia»! J´ai pensé que derrière le cri uniforme d´«In-de-pen-den-tzia!» chacun imaginait une chose différente. Je me demande toujours s´il y aura des Banque Santander ou des El Corte Inglés dans le Pays Basque indépendant, ou une police; et s´il y en a une, si elle va torturer les prisonniers ou pas. Et les feuilletons américaines, et les «Belén Esteban» existeront-ils encore à la télé dans le Pays Basque indépendant?

On a aussi voulu donner un touche ludique à la manifestation et on a proposé divers slogans pour crier. Mon favori est «In-de-zen-tzia, ta alkoholismoa!» (Indécence et alcoolisme) au lieu de «In-de-pen-dentzia ta sozialismoa!» (Indépendance et socialisme).

À la fin de la soirée, portable à la main, la foule a commencée à chuchoter et à répandre la filtration: Bildu est légal! Pour autant, les organisateurs de la manifestation ont réclamé de la patience, jusqu´à la confirmation et la signature des magistrats.

La nouvelle est arrivée à 00:30 à peu près, et les représentants de la coalition ont fait un bref speech pour conclure le meeting et commencer la fête. Oui, il peut paraître contradictoire: la gauche abertzale acceptait et fêtait sa légalisation dans le cadre de la Constitution espagnole. C´est, en fin de compte, une bonne nouvelle pour tous, une bonne nouvelle pour la pauvre démocratie espagnole.

Fin: 13:40

LES RACINES ET LA GLOBALISATION: SUR QUEL CONTINENT AIMERAI-JE VIVRE?

2011-07-14T00:49:00.000-07:00

Page 99, exercice 10

«Vu les nouveaux enjeux géopolitiques du XXI^e siècle, sur quel continent préféreriez-vous vivre et pourquoi? Développez votre réflexion dans un texte argumenté»

Début: 11:34

Date: 12/05/2011

Mes parents sont nés à Gipuzkoa. Mes grands parents aussi, de la même façon que les grands parents de mes grands parents. Je pourrais vous assurer, par conséquence, que mon arbre généalogique des derniers siècles se limite a cent kilomètres a la ronde. Je me sens heureux d´être né dans un milieu riche et prospère, mais ce qui me rend plus heureux c´est le fait de ne pas avoir de problèmes de consanguinité avec un tel dossier génétique!

Au jour d´aujourd´hui, à cause du développement des communications et du transport, l´impossible est devenu réel: se marier avec une dame japonaise, habiter en Australie et partir en vacances aux Etats-Unis! Le miracle de la mobilité a modifié la perception qu´on a sur les limites du «monde habitable»: pour mes grands parents la fin du monde était en France («c´est plus loin que la France!»), même s´ils habitaient a 40 kilomètres de la frontière; pour ma génération, néanmoins, il n´y a plus de limites. Les seuls limites possibles restent à l´intérieur de chacun: les liens émotionnels, la maitrise des langues, les préjugés.

D´abord, je dois admettre que j´ai de la chance de mon coté: je suis blanc, européen, de racines catholiques et j´ai eu l´opportunité d´étudier a l´université, donc, je peux choisir. Par contre, si vous êtes noir, africain et sans racines catholiques, vous n´avez pas du tout la possibilité de choisir dans le monde occidental.

Mais la décision est toujours difficile à prendre. Je ne connais pas l´Afrique, je ne connais pas l´Asie, je ne connais pas l´Océanie, et même si j´ai fait de courts séjours aux Etats-Unis ou en Argentine, mon ignorance en la matière est totale. C´est vrai que j´aimerai visiter toute l´Amérique, du Nord au Sud; la Chine et le Japon; la Russie, l´Ukraine, la Turquie, le Maghreb, la Cote d´Ivoire, le Mali, l´Ethiopie.

Cependant, ce qui est clair comme de l´eau est que je suis basque, que je viens de l´Europe occidental, et que j´ai bu notamment de la culture espagnole, française et anglo-saxonne. Impérialiste, colonialiste, envahisseur, capitaliste, militariste: ces sont mes antécédents, j´avoue. Pourtant, j´aime y habiter, parce que –même s´il reste très loin- je conserve toujours l´espoir de pouvoir changer tout ce que je déteste.

Bref, a mon avis, de sorte qu´on ne peut pas choisir sa famille, il n´y a pas moyen de choisir le continent. C´est le continent qui t´as choisi. C´est toi que fait partie intégrante de la vieille famille européenne, et même si on ne peut pas «tuer le père et baiser la mère», on peut toujours les faire entrer dans une résidence pour personnes âgées…

Fin: 13:01

OUT ON THE WEEKEND

2011-07-14T00:48:00.000-07:00

LA LANGUE ET L´HOMME

2011-07-13T00:24:00.001-07:00

Début: 21:16

Date: 10/05/2011

Dès que les écrits de Wittgenstein furent publiés, la langue est devenue l´une des plus importantes axes de la philosophie occidentale. L´union entre le langage et les pensées reste, néanmoins, encore inexploré. Les questions se multiplient : comment fonctionne la pensée humaine? Les mots, sont-ils une voie ou, au contraire, sont-ils la colonne vertébrale –la substance- de la pensée? Ou sont-ils, peut-être, la façon qu´on a développé pour traduire les images et les obscurités, les pulsions et les passions qui habitent dans notre for intérieur?

Mystère. Personne n´a encore déchiffré le baba du cerveau humain. Cependant, c´est une des questions qui attire le plus et frappe l´homme : son propre fonctionnement. On ne pourrait pas séparer l´homme du langage, comme on ne peut pas le séparer de la musique, de la création, de la curiosité ou de l´imagination. Tout cela est inné.

À vrai dire, ce n´est pas si commun qu´on réfléchisse sur quelque chose qui est si près de nous, qui est part inséparable et présent de notre vie quotidienne. Quant à moi, c´est la première fois que cela m´arrive.

Tout a commencé avec mon erreur «capitale» ; j´ai honte, mais je peux vous confesser que je ne discerne pas très bien le genre –grammatical-. Même ma chère professeure d´espagnole, qui était impitoyable en ce qui concerne la grammaire, n´a pas réussi à corriger ma «promiscuité» grammaticale. Elle me disait que cette faute était très commune chez les enfants bascophones, mais que c´était déjà l´heure de devenir «grand». En basque il n´y a pas de genre ; par conséquence, je n´ai jamais réfléchi si il fallait dire «el coche» ou «la coche» jusqu´à l´âge de huit ans. Trop tard, n´est-ce pas? Plus tard, quand j´ai commencé à apprendre le français, j´ai découvert que le genre pouvait changer d´une langue à l´autre. On ne disait pas «le voiture», non non, c´était «la voiture». Mais quel bazard! Même les autres langues étaient contre les bascophones?

Mais nooon. Bien évidemment, ces petites nuances enrichissent les langues. Comparons par exemple un mot français, «la mort», avec son équivalent basque, «heriotza». Même si le genre est spécifié dans le mot français, dans ce cas-là, je préfère le basque pour sa sonorité et pour sa froideur et silence. Ce n´est pas une question de compétition, bien sûr, il s´agit plutôt du divertissement un peu «freak».

Les langues (comme les hommes), d´un autre coté, ne sont pas attachés aux drapeaux et ne connaissent pas de frontières. «De nouveau à parler politique?» Oui et non: souvent, unir une langue et une culture à un drapeau signifie marginaliser les autres qui sont au-delà du drapeau. Les basques savons bien qui sont les principales victimes de ces pensées: les langues minoritaires en état diglossique.

Jouons avec les langues, promouvions leur apprentissage. Les langues se sont créées pour comprendre l´autre, et pas pour lutter contre l´autre! Notre cerveau ne connaît pas de frontières; oublions, donc, les pensées uniformistes, voire exclusifs, genre «Un état, un drapeau, une langue», qui pourrait aboutir a «un monde, un drapeau, une langue». Cela serait vraiment dingue!!! Ou quelqu´un voudrait-il habiter dans un monde où on écouterait toujours la même musique et la même chanson?

Fin: 22:43

HERE TODAY, THERE TOMORROW

2011-07-13T00:23:00.001-07:00

LES MÉTHODES SANGUINAIRES DU DERNIER NOBEL DE LA PAIX

2011-07-12T01:31:00.000-07:00

Début: 13:07

Date: 08/05/2011

Le 2 mai 2011 les États-Unis ont «éliminé» le criminel le plus recherché du monde, Oussama Ben Laden. L´opération était suivi en direct depuis la maison blanche, comme s´il s´agissait d´un film «made in Hollywood». Cependant, plusieurs voix se sont élevées contre la réalpolitik américaine et tout le monde se demande si la fin peut justifier les moyens.

Le lendemain de l´opération, les rues de plusieurs villes des Etats-Unis ont été inondées par une foule qui célébrait la mort de Ben Laden. Le chef d´al-Qaida, responsable des attentats de 11-S et 11-M, a été tué lors d´une opération en terres pakistanaises. L´effondrement des tours jumelles a été un choc énorme pour la population américaine, et certains d´entre eux ont libéré avec ardeur la colère qui pourrissait leurs âmes depuis l´attaque de New York.

Mais, je me demande: n´avez-vous pas discerné des gestes primitifs, pas trop démocratiques, dans toutes ces célébrations? Le but de l´opération contre Ben Laden n´était pas la libération d´un peuple ou la restauration de la démocratie; c´était, pur et simplement, de la vengeance, de l´assassinat à sang froid.

Ils n´ont pas pris en considération la loi international; ils ont fait une opération militaire à l´étranger sans aucun permis du Pakistan; ils ont tué un homme qui n´avait aucun moyen de se défendre; et, finalement, ils ont jeté son corps au fond de l´océan. D´ailleurs, ils ont admis sans aucun problème que l´information de la localisation d´Osama a été recueilli en torturant des prisonniers à Guantánamo.

A quoi servent la carte des droits de l´homme, les Nations Unis, le tribunal de La Haye, la loi internationale ou les droits des prisonniers? Les États-Unis perdent encore et encore l´autorité morale pour faire face au terrorisme. Ce n´est pas une guerre de libération, ce n´est pas une victoire de la démocratie; c´est de la guerre sale. Ils font face au terrorisme, mais avec des méthodes terroristes. Œil pour œil, dent pour dent.

On n´est pas plus libres ou plus sûrs depuis la mort de Ben Laden, et cela était clair, même pour ceux qui célébraient sa mort.

Fin: 13:59

READING AND WRITING (XVII): FRÉDERIC BEIGBEDER

2011-07-11T03:11:00.000-07:00

Fréderic Beigbeder idazten:

Fréderic Beigbeder irakurtzen:

THE MANNISH BOY

2011-07-11T00:46:00.000-07:00

The Mannish Boys taldea oroituz, asteburu honetako azken kanta, Muddy Waters eta Johnny Winter-en... The mannish boy!

GIRLS WITH GUITARS!

2011-07-11T00:38:00.000-07:00

Larunbat aparta borobiltzeko... Girls with guitars! Akustikoa! Zuzenean Hondarribiko kaleetan!

Krema usaina azalean eta zerbeza eskuan, latza!

Should we make a brand new start, or are you gonna break my heart

2011-07-10T23:27:00.000-07:00

SUR L’ILLÉGALISATION DE BILDU

2011-07-10T23:22:00.000-07:00

Début: 08:34

Date: 03/05/2011

Le «Tribunal Supremo» a fait publique dimanche soir la négation de participer de Bildu dans les prochaines élections municipales. La décision vient d’arriver après l’illégalisation de Sortu. Bildu a été, comme Sortu, accusé de «faire partie de la stratégie terroriste E.T.A.-Batasuna» et «d’être la continuation de Batasuna», qui est actuellement dans la liste d’organisations terroristes de l’Union Européenne.

Le P.P. et le P.S.O.E. (excepte le P.S.C.) ont montré leur respect pour la décision des tribunaux et plusieurs de ses candidats étaient visiblement contents. Le fait que Bildu (coalition qui regroupe Alternatiba, E.A. et la gauche abertzale) soit illégalisé confirme les théories du gouvernement et du principal parti de l’opposition. La «Loi des Partis», approuvée en juin 2002 et qui est à la base de ces théories, interdit les partis qui ne s’éloignent pas de façon claire de la «violence» et du «terrorisme».

Cependant, cette décision pose plusieurs questions sur le fonctionnement du système démocratique espagnol. Le fait qu’une coalition (composée par des partis comme E.A. –qui a une longue tradition démocratique-) qui est, dans ses statuts, contre tout type de violence –et, spécialement, celle de E.T.A.-, soit illégalisé est, quand même, un peu rare dans les démocraties européennes.

A cet égard, plusieurs partis politiques ont critiqué la décision du «Tribunal Supremo», comme I.U., P.N.V., Aralar et C.I.U., parmi d’autres. Selon eux, l’illégalisation «n’est pas du tout démocratique», «répond aux intérêts électoraux» et «gène visiblement le processus de paix au Pays Basque». La coalition vise à se rendre au Constitutionnel et aux instances européennes, et déclare qu’elle va demander «l’abrogation des élections» si elle n’y participe pas en fin.

À mon avis, l’illégalisation est inacceptable dans un état soi-disant démocratique. Le pire c’est que la décision n’a surpris personne, et qu’il me semble qu’une grande partie de la population est submergée dans la résignation. Mais je dirais que le fait le plus délirant est que dans les milieux intellectuels et artistiques espagnols personne ne s’est révolté. Face à un attentat contre les droits de l’homme comme cette illégalisation, qu’est-ce qu’on dirait en France, ou en Grande-Bretagne? Je me souviens d’avoir regardé il n’y a pas très longtemps le documentaire «C’est dur d’être aimé par des cons», sur le procès ouvert contre Charlie hebdo, accusé d’avoir diffusé des caricatures de Mahomet et d’avoir infligé la sensibilité des musulmans. Un débat énorme sur la liberté d’expression s’est étendu sur tout l’Hexagone, et une grande partie de la population –en incluant Mr. Holland, Mr. Sarkozy, Mdm. Royal et Mr. Bayru- s’est mobilisé à faveur de l’hebdomadaire satirique. Des philosophes, des écrivains et des intellectuels ont aussi témoigné à faveur de l’hebdomadaire, en argumentant que si Charlie Hebdo était fermé on craindrait désormais de s’exprimer librement.

Malheureusement, «Spain is different». Quand Euskaldunon Egunkaria ou Egin ont été fermés et ses directeurs torturés, personne n’a haussé la voix. Selon Acebes, «le fait qu’ils aient avoué des tortures prouve qu’ils sont de l’E.T.A.». C’est inadmissible. Toutes ces restrictions, illégalisations et le manque de liberté d’expression heurtent les libertés fondamentales. Quand est-ce que les espagnols vont réagir?

Fin: 9:51

READING AND WRITING (XVI): PATRICK MODIANO

2011-07-08T01:22:00.000-07:00

Patrick Modiano irakurtzen:

Patrick Modiano idazten:

L’ENJEU DE L’ENERGIE NUCLÉAIRE

2011-07-08T00:52:00.000-07:00

Début: 07:48

Date: 02/05/2011

Dès que les systèmes de refroidissement des réacteurs de Fukushima ont failli, l’alarme nucléaire a encore envahi le monde. L’énergie nucléaire, est-elle sûre? Est-elle une source d’énergie pleine de futur ou plutôt une source qui va bientôt disparaître? Le débat est ouvert.

D’un côté, ceux qui sont à faveur de l’énergie nucléaire argumentent que, même si ce n’est pas une source qui est 100% sûre, étant donné que la dimension du tsunami et du tremblement de terre a été catastrophique (environ 15000 morts), personne n’est décédé à cause du «chaos» nucléaire japonais au jour d’aujourd’hui.

En plus, ils jugent que l’énergie nucléaire est une source efficace d’énergie pour faire face au réchauffement climatique : les émissions de CO₂ de ce type de centrales thermiques sont inexistantes. En outre, ils considèrent qu’à moyen terme c’est l’unique manière d’affronter l’absence prévue des combustibles fossiles. D’ailleurs, les caractéristiques des centrales nucléaires (production d’énergie constante à puissance nominale) sont très convenables pour avoir un réseau électrique de bonne qualité.

D’un autre côté, ceux qui sont contre l’énergie nucléaire soulignent ses nombreux risques et inconvénients. Premièrement, on ne doit pas oublier que Fukushima a été au bord de la totale catastrophe nucléaire. Les réacteurs 1, 2, 3 et 4 ont souffert la partielle fusion du noyau –le pire des accidents nucléaires possibles-, et c’est à cause des travailleurs de TEPCO (véritables samouraïs) que l’apocalypse a été évitée. En deuxième lieu, les conséquences de cet accident, que ce soit humaines, économiques ou climatiques, sont désastreuses. Considérables quantités de matériaux radioactifs ont été versées dans l’océan et, prévisiblement, Fukushima va devenir une «citadelle-fantôme», comme Pripiat ou Tchernobyl.

Ensuite, les écologistes accentuent les conséquences à long-terme. C’est toujours difficile de quantifier exactement les morts à cause des échappés radioactives, mais il est certain que le taux de cancer va considérablement s’élever aux alentours. Il y a, aussi, le risque de l’introduction des éléments radioactifs dans la chaîne alimentaire, ce qui multiplie les risques de mort à cause de la radiation : une fois qu’une particule radioactive est à l’intérieur de l’organisme, les effets sont dévastateurs.

Le futur de l’énergie nucléaire est, par conséquent, en jeu depuis la catastrophe de Fukushima. Seulement les pays qui ont une urgente demande énergétique (comme, par exemple, la Chine) ou ceux qui, à cause de leur isolation et manque de ressources (comme le Japon) ont récemment parié sur le nucléaire. Traditionnellement, l’énergie nucléaire a été la conséquence du développement militaire des cinq principales puissances mondiales de l’après-guerre: les États-Unis, la Grand Bretagne, la France, la Chine et l’ancienne U.R.S.S.. Ainsi, on pourrait considérer que le futur du nucléaire est étroitement lié aux intérêts stratégiques des pays qui forment le Conseil de Sécurité des Nations Unies.

Risque ou opportunité? L’énergie nucléaire, une source de passé ou une source chargée de futur? La réponse est en pouvoir du développement technologique, des ressources énergétiques, des intérêts militaires et de l’acceptation populaire.

Fin: 9:02

JOURNAL (II)

2011-07-07T01:22:00.000-07:00

Début: 12:36

Date: 01/05/2011

Aujourd’hui c’est le 1^er mai, jour de revendication par excellence des droits des travailleurs. Depuis début 2008, la situation économique s’est carrément aggravé et les derniers chiffres montrent que le taux de chômage est devenu critique en Espagne: il y a 5 millions de chômeurs. 5 millions, c’est hallucinant! Apparemment, la population «s’est habituée» à vivre dans une «crise constante». Cette journée peut être appropriée pour sortir dans les rues et critiquer la diminution sans cesse des « privilèges » sociaux dont on profitait naguère, comme la retraite à 65 ans ou l’éducation universitaire publique accessible à tout le monde.

Au fils des ans j’ai acquis une expérience professionnelle courte mais diverse. J’ai été balayeur durant tout un été et je travaille dans la recherche au jour d’aujourd’hui. Plusieurs de mes amis qui ont un diplôme universitaire, sont au chômage. Mayi, par exemple, brillante étudiante qui a fait des études d’architecture et de musique en même temps, et qui est en train de finir son deuxième master, travaille en donnant des leçons d’accordéon aux enfants à Orio. Aitor, ingénieur industriel qui travaille dans mon même labo, est en train d’accomplir son deuxième année de doctorat. Il touche 900€ par mois.

J’observe, abasourdi, comment les jeunes les plus préparés, les plus capables et les plus intelligents luttent pour pouvoir habiter au Pays Basque, pour pouvoir payer le loyer, l’essence, l’hypothèque ou les couts d’élever une famille. Ce n’est pas si facile de faire partie de la «génération stagiaire».

À mon avis, l’avenir de nôtre société de bien-être est incertain. Je prévois qu’à moyen terme on devrait encore immigrer en Allemagne, aux États-Unis, en Chine ou ailleurs. Les experts affirment que notre génération va être la première, au cours de l’histoire récente, à vivre dans les conditions pires que ses prédécesseurs. Seulement un changement radical de la production, de la consommation, de la structure politique mondiale et des mo9eurs de ses habitants pourrait renverser la situation. Et, soyons sincères: cette révolution est largement improbable, malheureusement, à court terme.

Fin: 13:38

JOURNAL (I)

2011-07-06T01:21:00.000-07:00

Début: 11:31

Date: 30/04/2011

J´ai pris la décision de commencer à écrire un journal sans aucune «aide extérieure». Pas de dictionnaire, pas de clavier et, surtout, pas de correcteur-Word! Pourrais-je survivre sans eux? Pourrais-je écrire un texte cohérent, sans aucune faute grammaticale, sans aucune faute orthographique et, en plus, sous pression (contre la montre), dans la langue de Molière?

Difficile, n´est-ce pas? Quand-même, il faudra essayer.

J´ai l´intention d´exprimer mes opinions et mes inquiétudes jour après jour, sans exception, jusqu´à l´arrivée de l´examen. Chaque jour, je prends le compromis de réserver trente minutes pour l´exercice de l´écriture.

La raison d´être de ce compromis est claire: il me reste seulement un mois avant le fatal examen, et mes aptitudes expressives ne sont pas à la hauteur des exigences.

La montre avance. Il est déjà 11:47, et je voudrais finir cette petite introduction avec une réflexion sur le fait d´écrire. Qu´est-ce que l´écriture? Que signifie-t-elle pour moi?

L´écriture est, d´abord, une façon assez recommandable d´ordonner nos pensées. Je dirais même que c´est une autre manière de penser, mais plus subtile et raisonnée. Dans l´écriture on essaie de refléter le chaos qu´inonde notre cerveau (cette admirable bombe à retardement) de façon que le lecteur soit capable de la comprendre.

En outre, on pourrait constater que les livres et la littérature sont encore la voie la plus efficace de transmettre le savoir et le sentir d´une génération ou d´une société.

Bref, l´écriture est savoir écouter les voix de notre intérieur et savoir les exprimer. C´est, paradoxalement, un dialogue –intérieur- qui se déroule dans le silence et la solitude d´une chambre pendant des heures, des jours, des années.

Fin: 12:04

“LA CEREZA ENCIMA DE LA TARTA” EDOTA JUSTIZIA POETIKOA IGANDEKO FINALEAN

2011-07-06T00:53:00.000-07:00

Posterrak logelako horman jartzeko zahartxoa banaiz ere, Xalaren baten bila nabil azken egun hauetan. Txapela buruan duena, finala irabazi ostekoa (lagunen beso gainean bere afizioari begira, eskerrak emanez bezala, begian malkoa duela) edota partiduan zehar pare bat aldiz publikoari zuzenduz bi ukabilak estutuz ateratzen den bat. Ez zait inporta zein, baina nahi dut baten bat, herenegungo pilota-partiduak marka guztiak hautsi zituen-eta.

Xalaren aldeko nintzen finalera klasifikatu zen unetik bertatik. Eta noski, Bilduren legalizazioaren osagai guztiak izan dituen aferaren ondoren, partidua nirekin batera ikusi zutenen kalterako, jarraitzaile huts izatetik sofan geldirik egon ezin den forofo izatera pasa nintzen. Bai, aitor dut, nik ere baditut nire flakeziak…

Ondo hasi zen partidua. 5-9 aurreratu zen Xala eta, Olaizolari min egiten jakin zuen arren, joko aldetik biak maila bertsuan ekin zioten norgehiagokari. Baina, erdialdera-edo, Olaizolaren hamar eta hutseko partzialaren ondoren, etsitzen hasia nengoen: alde batetik ahul ikusten nuen Xala eta, bestetik, Olaizolak sakea nabarmen hobetu zuen, hasieran baina askoz ere kontzentratuago zirudien, eta erresto ondoreneko erremateetan Xalak ez zuen zereginik. Panpi Ladutxek ere, berdin: beltz ikusten zuen partidua. Apustuak ere, Xalaren hasierako erreakzioa baretuta, berriro egonkortzen hasi ziren. Pilota-kritiko askok aurreikusitako gidoia betetzera al zioan, orduan?

Ba ez, ez horixe! Gogoa ilun sofan iltzatuta geundenen zorionerako, Hollywood-eko happy end baten itxura hartzen hasi zen partidua. Xala eta bere botilero Zubietaren estrategia aldaketa erabakigarria izan zen horretarako: txokotik hasi zen sakatzen eta, aurrerantzean, hil ala bizi jokatu zuen tanto bakoitza: airez beldurrik gabe sartuz, ezker-gantxo bakoitzean arriskatuz, bai zabalera eta bai txokora eskuin boleak bihurri botaz… Epika zen geratzen zitzaion aukera bakarra, arriskua eta sorpresa, eta, harrigarria baldin badirudi ere, erabaki hori hartu eta dena ongi atera zitzaion. Sofak ipurdia erreko balit bezala egiten nuen salto Lekuindarraren erremate sinestezin bakoitzaren ostean. A ze erritmoa, a ze tanto-amaierak, hura espektakulua! Olaizolak, defentsan onena eman eta erasoan ere fin ibili arren, ezin izan zuen ezertxo ere egin. Irabazi zezakeen era bakarrean irabazi zuen Xalak, eta denoi izugarri gozarazi ziguten biek ala biek.

Merezi zuen txapela. Finala jokatzen duen guztietan Euskal Herriko ama-izeba guztiak Barriolaren alde dauden bezala, oraingoan Yves-en alde sumatu nituen, bai eurak eta baita nire inguruko gehiengoa ere. Borrokatu duen guztiagatik, bai aurreko urteetako banaz banako txapelketetan, bai aurtengo injustiziaren aurka, hirea huan txapela, Yves! Zorionak!!!

COLUCHE PRÉSIDENT

2011-05-19T23:08:00.000-07:00

READING AND WRITING (XV): ORHAN PAMUK

2011-05-10T00:23:00.000-07:00

Pamuk idazten:

Pamuk irakurtzen:

Pamuk firmatzen:

Y CON TODOS USTEDES....... ¡¡¡¡LOS MALIGNOS!!!!

2011-05-08T03:25:00.000-07:00

¡Cementerio de animales!

VOYAGE AU BOUT DE L'ENFER

2011-05-08T03:14:00.000-07:00

“Orein ehiztaria” edota frantsesera « Voyage au bout de l’enfer » itzuli zuten Michael Cimino-ren maisulana ikustetik nator. Hasieratik harrapatu nau, De Niro eta Christopher Walken (begirada hori) bilarreko makila eskuan « Can’t take the eyes off you » kantatzen ikusi ditudan unetik bertatik, edota bere kuadrila ama sartu berriari “I wanna hold you so much”, mozkortuta…

Vietnami buruz ikusi ditudan pelikuletatik onena iruditzen zait. Oso zaila dena transmititzen du: gerrara joandako gazte horien barruan puskatu zena, balarik gabeko pistolari tiro egitean entzuten den « klik » horren soinu berberarekin euren bihotzean betirako hautsi zena, adieraztea.

Aktoreen lana izugarria da, eszena ahaztezinak daude, musika ere chapeau eta, buffff, amaierarekin oraindik dardarka nago.

KHAIKU (XIX)

2011-05-04T09:59:00.001-07:00

Altu ilargia

urrun nire aberria

gaua ederra da

KHAIKU (XVIII)

2011-05-02T22:47:00.001-07:00

Nahi nauzu? Behar

Nauzu? Maitatu nauzu?

Ba dena ahaztu

READING AND WRITING (XIV): WILLIAM FAULKNER

2011-05-02T01:18:00.000-07:00

William Faulkner irakurtzen:

William Faulkner idazten: